Khó xử lý chủ đầu tư chiếm giữ phí bảo trì chung cư nhà đất tân phú

Phí bảo trì là một trong những nguyên nhân gây ra việc tranh chấp ở các chung cư tại TPHCM, dù đến nay chưa cưỡng chế doanh nghiệp về việc chây ỳ bàn giao bảo trì. Để giải quyết tình trạng này, Bộ Xây dựng đang sửa đổi quy định về phí bảo trì nhà đất tân phú.

Không bàn giao vì hết tiền?

UBND quận Tân Phú đã có văn bản gửi Ban quản trị chung cư Khang Gia Tân Hương (377 Tân Hương, phường Tân Quý, quận Tân Phú) thông tin về tiến độ cưỡng chế phí bảo trì 2% của chung cư này nhà đất tân phú.

Theo UBND quận Tân Phú, việc cưỡng chế bàn giao phí bảo trì 2% đối với Công ty CP Đầu tư và Phát triển Địa ốc Khang Gia thực hiện theo quyết định số 1908/QĐ-CCXP ngày 14/5/2019 của UBND TPHCM. Ngày 25/5/2020, Đội Quản lý trật tự đô thị đã có công văn 276/TTĐT gửi đến 66 ngân hàng để xác minh tài khoản của Công ty CP Đầu tư và Phát triển địa ốc Khang Gia nhà đất tân phú.

Chủ đầu tư Khang Gia Tân Phú không còn tiền trong tài khoản để trả phí bảo trì lại cho cư dân.

Theo kết quả, Công ty Khang Gia mở tài khoản tại Vietcombank chi nhánh 5 với số dư hiện tại là 3.326.516 đồng. Trong khi đó, tổng kinh phí bảo trì chủ đầu tư còn giữ của cư dân hơn 5,8 tỷ đồng. Chưa hết, theo Cục Thuế TPHCM Công ty Khang Gia hiện còn nợ Ngân sách Nhà nước tính đến ngày 23/4/2020 là 1.542.847.107 đồng nhưng Công ty Khang Gia đã khoá mã số thuế nhà đất tân phú.

Do số tiền trong tài khoản của Công ty Khang Gia không đủ để đảm bảo việc thi hành quyết định xử phạt trên nên UBND quận Tân Phú báo cáo UBND TPHCM, Sở Xây dựng xin ý kiến chỉ đạo.

Trước đó, vào ngày 12/3/2020, UBND TPHCM chỉ đạo cho UBND quận Tân Phú tổ chức cưỡng chế tháo dỡ các hạng mục xây dựng trái phép tại chung cư này và cưỡng chế thu quỹ bảo trì chung cư bằng 2% giá trị bán các phần trong chung cư để giao cho đại diện các cư dân nhà đất tân phú.

Tháng 5/2019, UBND TPHCM đã có quyết định xử phạt Công ty Khang Gia về hành vi không bàn giao kinh phí bảo trì nhà chung cư cho cư dân chung cư Khang Gia Tân Hương nhà đất tân phú. Tuy nhiên, đến nay chủ đầu tư chung cư Khang Gia Tân Hương vẫn chưa bàn giao xong phần kinh phí này.

Người dân sinh sống tại chung cư Khang Gia Tân Hương nhận nhà ở và thành lập ban quản trị chung cư đã gần 10 năm, nhưng chủ đầu tư vẫn không chuyển giao kinh phí bảo trì cho ban quản trị. Điều này khiến việc sửa chữa, bảo trì chung cư này gặp nhiều khó khăn.

Tương tự, cư dân chung cư Oriental Plaza ở quận Tân Phú cũng cho biết, kể từ khi ban quản trị chung cư được thành lập vào tháng 8/2019, chủ đầu tư là Công ty Sơn Thuận mới chỉ chuyển 11 tỷ đồng theo như thư phúc đáp ban quản trị ngày 10/3/2020. Tổng kinh phí bảo trì tại chung cư Oriental Plaza khoảng 60 tỷ đồng, bao gồm gần 48 tỷ đồng cư dân nộp và hơn 11 tỷ đồng phí bảo trì phần diện tích sở hữu riêng chủ đầu tư phải nộp.

Phí bảo trì cũng là vấn đề tranh chấp giữa ban quản trị chung cư Trương Đình Hội (phường 16, quận 8) và chủ đầu tư là Công CP Lê Minh M.C. Tháng 5/2019, chủ đầu tư báo tổng kinh phí bảo trì của chung cư là 4,129 tỷ đồng, đã bàn giao cho ban quản trị gần 1,2 tỷ đồng. Tuy nhiên theo báo cáo của ban quản trị chung cư Trương Đình Hội, tổng phí bảo trì tại chung cư này phải là 4,242 tỷ đồng.

Với hành vi bàn giao không đầy đủ phí bảo trì cho ban quản trị chung cư Trương Đình Hội, Công ty Lê Minh M.C đã bị UBND TPHCM xử phạt 125 triệu đồng, buộc bàn giao toàn bộ phí bảo trì còn thiếu cho ban quản trị chung cư này.

Trước đó, Sở Xây dựng đã tham mưu cho UBND TPHCM ban hành quyết định xử phạt đối với 6 chủ đầu tư các chung cư như New Town (quận Thủ Đức), New Sài Gòn (huyện Nhà Bè), Hưng Ngân (quận 12), Hoàng Anh River View (quận 2), Trung Đông Plaza (quận Tân Phú) và Phú Hoàng Anh (huyện Nhà Bè) vì cố tình chiếm dụng phí bảo trì 2%. Tuy nhiên, vẫn chưa có doanh nghiệp nào bị cưỡng chế bàn giao kinh phí bảo trì.

Đề xuất cấm cửa chủ đầu tư "ôm" quỹ bảo trì 

Bộ Xây dựng đang dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 99 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Nhà ở.

Bộ Xây dựng cho hay, quy định tại khoản 1 Điều 36 Nghị định số 99/2015/NĐ-CP thì chủ đầu tư phải lập một tài khoản để người mua, thuê mua căn hộ nộp kinh phí 2% bảo trì nhà chung cư. Tuy nhiên, nhiều chủ đầu tư đã tự ý sử dụng tài khoản này trước khi bàn giao cho ban quản trị. Từ đó dẫn đến khó khăn trong công tác quyết toán, thu hồi kinh phí này để bàn giao sang cho ban quản trị. Vì vậy, một số địa phương đề nghị cần quy định rõ trong Nghị định về tài khoản kinh phí bảo trì theo hướng đây phải là tài khoản "đóng", chủ đầu tư không được sử dụng cho đến khi bàn giao sang cho ban quản trị.

Tại dự thảo, Bộ Xây dựng đề xuất sửa đổi quy định về kinh phí 2% bảo trì nhà chung cư. Cụ thể, người mua, thuê mua nhà ở, chủ đầu tư phải đóng 2% kinh phí bảo trì phần sở hữu chung của nhà chung cư theo quy định tại Điều 108 của Luật Nhà ở, khoản kinh phí này được tính trước thuế để nộp. Chủ đầu tư phải mở một tài khoản vốn chuyên dùng có kỳ hạn tại một tổ chức tín dụng đang hoạt động tại Việt Nam để nhận tiền bảo trì do người mua, thuê mua, chủ đầu tư nộp theo quy định.

Chủ đầu tư phải ghi thống nhất tài khoản đã mở theo quy định tại Khoản 1 Điều này trong hợp đồng mua bán, thuê mua căn hộ hoặc diện tích khác trong nhà chung cư ký với khách hàng. Người mua, thuê mua trước khi nhận bàn giao nhà ở phải nộp 2% kinh phí bảo trì theo quy định vào tài khoản đã ghi trong hợp đồng này. Nếu chủ đầu tư không thu kinh phí này mà vẫn bàn giao căn hộ hoặc diện tích khác trong nhà chung cư cho người mua, thuê mua thì chủ đầu tư phải nộp khoản kinh phí 2% này.

Trong khi đó, Sở Xây dựng TPHCM có văn bản gửi Bộ Xây dựng, UBND TPHCM báo cáo về tình hình quản lý, vận hành, sử dụng nhà chung cư trên địa bàn. Theo đó, sở kiến nghị điều chỉnh quy định pháp luật về nội dung cưỡng chế chủ đầu tư bàn giao kinh phí bảo trì 2% phần sở hữu chung nhà chung cư cho ban quản trị theo hướng các bên khởi kiện tại tòa.

Về lâu dài, sở kiến nghị bỏ cơ chế giao chủ đầu tư thu kinh phí bảo trì 2% phần sở hữu chung nhà chung cư như hiện nay. Việc hình thành quỹ bảo trì phần sở hữu chung của từng chung cư sẽ do ban quản trị chung cư thu của các chủ sở hữu căn hộ trong quá trình quản lý, sử dụng. Số thu sẽ theo tỉ lệ % do hội nghị nhà chung cư quyết định.

Luật Nhà ở năm 2014 quy định, người mua căn hộ chung cư phải nộp phí bảo trì bằng 2% giá trị hợp đồng (trước thuế VAT) tại thời điểm nhận bàn giao nhà. Chủ đầu tư có trách nhiệm bàn giao phí bảo trì nhà chung cư cho ban quản trị để quản lý, sử dụng.

Triển vọng phục hồi thị trường bất động sản: Lạc quan nhưng không chủ quan nhà tân phú

 

Dù chịu ảnh hưởng bởi đại dịch, tuy nhiên bất động sản vẫn được các chuyên gia đánh giá là kênh đầu tư sinh lời tốt nếu nhà đầu tư “biết đủ” nhà tân phú.

Trong nguy có cơ

Theo khảo sát do một đơn vị truyền thông uy tín thực hiện trung tuần tháng 8, bất chấp thách thức từ Covid-19, bất động sản vẫn là kênh đầu tư dẫn đầu với 38% lượt bình chọn (tương đương gần 42.900 phiếu bầu tính đến 17/8). Các kênh đầu tư được ưu tiên sau đó lần lượt là gửi tiết kiệm (27%), chứng khoán (12%), vàng (17%) và cuối cùng là USD (6%) nhà tân phú.

Bên cạnh đó, theo nhận định về vai trò đặc biệt của thị trường bất động sản, chuyên gia Kinh tế - TS Cấn Văn Lực cho biết, dù chưa ai thống kê vai trò của bất động sản với nền kinh tế, nhưng năm 2019, bất động sản đóng góp trực tiếp 4,5% GDP, cộng với lưu trú nhà hàng khách sạn khoảng 3,8% GDP, xây dựng khoảng 5,84% GDP nhà tân phú. Chung quy lại, bất động sản và các ngành liên quan đang đóng góp đến khoảng 17% GDP và lan toả đến 35 ngành nghề khác nhau, trong đó có 4 ngành liên đới lớn là du lịch, xây dựng, lưu trú và tài chính ngân hàng.

Theo ông Lực, mặc dù ít nhiều COVID-19 khiến thị trường chậm lại, nguồn cung mới ít đi, tuy nhiên những tác động này cũng có thể xem là "trong nguy có cơ".

Chuyên gia kinh tế - TS Cấn Văn Lực

"Chúng tôi thấy có ba điểm sáng với thị trường bất động sản bao gồm bất động sản công nghiệp, bất động sản nhà ở và logistics. Hiện Chính phủ đang thúc đẩy đầu tư công, bất động sản sẽ là một trong những ngành được hưởng lợi nhiều nhất", ông Cấn Văn Lực nói nhà tân phú.

Còn theo ông Nguyễn Văn Đính, Phó Tổng thư ký Hiệp hội bất động sản Việt Nam, xét trên yếu tố vĩ mô, ngay khi doanh nghiệp lên tiếng, Chính phủ đã có những hành động rất kịp thời, với một loạt chính sách đã được đưa ra, như chính sách để tháo gỡ cho sự phát triển cho condotel hay Nghị định 25 lựa chọn nhà đầu tư.

Quan sát chung về sự phục hồi của tất cả các lĩnh vực trong giai đoạn sau giãn cách, ông Đính nhận định: Không thể nói rằng bất động sản đang gặp khủng hoảng, mà chỉ đang chậm nhịp vì những tác động mang tính ngắn hạn nhà tân phú.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Mạnh Hà - Chủ tịch Think Big Group cũng cho rằng, giai đoạn hiện nay là thời cơ. Theo ông Hà, chu kỳ 10 năm tới khác hoàn toàn với chu kỳ trước.

"Chúng ta đã có gói hỗ trợ vay mua nhà 6-7%, trước chúng ta không thể tìm được gói hỗ trợ như thế này. Lãi suất cho vay mua bất động sản đang thấp là một lợi thế lớn, thứ nữa là hiện nay giá bất động sản cũng khá hợp lý chứ không phải quá cao nên phù hợp để mua nhà" - ông Hà bày tỏ quan điểm.

Nhưng không chủ quan

Bên cạnh đó, theo ông Nguyễn Mạnh Hà, thực tế những con số thống kê về hoạt động của thị trường bất động sản hiện nay chủ yếu từ chủ đầu tư, tức là nguồn sơ cấp, trong khi thị trường thứ cấp với mua đi bán lại vẫn sôi động.

Ông Nguyễn Mạnh Hà - Chủ tịch Think Big Group

Cho nên khủng hoảng của thị trường bất động sản ở đây vẫn là do nguồn cung, không phải chủ đầu tư nào cũng có dự án tốt để bán ra thị trường, nhưng nếu có dự án tốt, pháp lý rõ ràng khả năng hấp thụ vẫn cao. Theo đó phải điều chỉnh nguồn cung trên thị trường.

Liên quan đến lãi suất và vay vốn đầu tư, tiêu dùng bất động sản, là người đang trực tiếp trong ban điều hành ngân hàng lớn, TS. Cấn Văn Lực cho biết, lãi suất hiện nay đã và đang giảm.

Lãi suất cho vay mới đã giảm từ 0,5 - 2%/năm so với đầu năm, tuy nhiên tín dụng đầu ra vẫn đang rất thấp. Theo số liệu của NHNN, tính đến hết 7 tháng, tín dụng toàn hệ thống mới tăng khoảng 3,5%, chỉ bằng một nửa so với cùng kỳ năm trước. Sức hấp thụ vốn của nền kinh tế đang rất yếu.

Mặc dù vậy, tín dụng bất động sản hết quý II vẫn tăng khoảng 1,5%, tín dụng bất động sản bao gồm cả cho vay nhà ở tương đương 1,6 triệu tỷ đồng, chiếm 19,3% tổng dư nợ toàn nền kinh tế. Nếu chỉ tính tín dụng cho vay kinh doanh bất động sản thì khoảng 600 nghìn tỷ đồng.

Lãi suất đi vay để mua nhà hiện nay tương đối hấp dẫn. Nhiều ngân hàng tung ra các gói cho vay hấp dẫn với kỳ hạn 9 năm đổ xuống với lãi suất chỉ từ 7-9%/năm. Đây là mức lãi suất khá hấp dẫn.

Tuy nhiên, TS. Cấn Văn Lực cho rằng, thời điểm này tiền mặt vẫn là "vua". Đối với các nhà đầu tư phải sử dụng "đòn bẩy tài chính", có thể chấp nhận đòn bẩy tài chính nhưng không nên quá cao, khoản vay chỉ nên chiếm 30-35% giá trị khoản đầu tư là hợp lý.

Tập đoàn KIDO đề nghị tiếp tục được giao dự án “đất vàng” 8-12 Lê Duẩn nhà tân phú

Dù Thành phố đã có quyết định thu hồi khu đất, phía KIDO và Lavennue vẫn đề nghị tiếp tục được giao làm dự án 8-12 Lê Duẩn nhà tân phú.

Tại tòa chiều ngày 16/9, đại diện KIDO cho biết, trong việc tham gia dự án 8-12 Lê Duẩn phía KIDO mua lại phần vốn góp của 4 công ty thuộc Bộ Công Thương (4 công ty thuê mặt bằng tại khu đất, thuộc diện được góp vốn làm dự án) nhà tân phú.

Vị này xác nhận, trong quá trình các doanh nghiệp làm việc với nhau, phía KIDO cho 4 công ty vay tổng số tiền 50 tỷ đồng.

Giá trị cổ phần công ty KIDO nhận chuyển nhượng từ 4 công ty là bao nhiêu? - Chủ tọa hỏi. Đại diện KIDO cho biết, công ty mua lại 50% vốn góp của 4 công ty trị giá 250 tỷ đồng. Sau khi trừ số tiền 50 tỷ KIDO cho vay thì mỗi công ty hưởng lợi 50 tỷ đồng nhà tân phú.

Chủ tọa cho biết, dự án hiện dừng, công ty có ý kiến gì? Phía KIDO nói: "Từ khi phát sinh các cuộc thanh tra liên tục của TP, của Thanh tra Chính phủ và các văn bản chỉ đạo của UBND TP thì dự án hầu như đứng lại. Theo đó Công ty Lavennue (chủ đầu tư dự án 8-12 Lê Duẩn) hầu như tạm dừng các hoạt động, số tiền đã nộp vào ngân sách rất lớn trong đó có cổ đông là Kido (nắm 50% vốn)" nhà tân phú.

"KIDO có nguyện vọng đề nghị tòa án tiếp tục được giao dự án này. Công ty xét thấy Lavennue không có bất cứ sai phạm gì, qua kết luận thanh tra các buổi làm việc, cáo trạng cũng xác định công ty không có sai gì cả mà việc sai hay không HĐXX kết luận các hành vi khác", đại diện Kido nêu tại tòa.

Phía công ty này cho biết, sau khi được tiếp tục thực hiện dự án, công ty sẽ huy động vốn và góp vốn tiếp, cùng với Lavennue để thực hiện dự án này nhà tân phú.

Vốn riêng của KIDO đã góp vào Lavennue nộp ngân sách Nhà nước, ngoài 250 tỷ đồng thì còn bao nhiêu? - chủ tọa hỏi. Đại diện KIDO cho biết, qua các lần thay đổi giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp công ty hiện vẫn góp 50% vốn điều lệ của Lavennue. Ngoài 200 tỷ đồng vốn góp ban đầu, công ty còn góp hơn 387 tỷ đồng.

"Hồi nãy ông đề nghị cho Lavennue tiếp tục thực hiện dự án nhưng theo cáo trạng và quyết định của UBND TP thì đã có quyết định thu hồi dự án 8-12 Lê Duẩn. TP đã thu hồi lại. Công ty Lavennue đã không kinh doanh được gì. Ngoài việc đề nghị giao cho công ty Lavennue tiếp tục thực hiện dự án, nếu không được nữa thì ông có ý kiến về số tiền đã đóng góp không?", chủ tọa hỏi.

Đại diện KIDO cho biết, phía công ty này và Lavennue vẫn giữ nguyên quan điểm do quá trình thực hiện xúc tiến đầu tư và làm việc thì 2 công ty không thực hiện bất cứ hành vi nào trái pháp luật và thực hiện theo các chủ trương của TP, theo đó công ty giữ quan điểm được giao dự án.

Theo cáo trạng, ngày 10/9/2010, Công ty Lavennue được thành lập để làm chủ đầu tư thực hiện dự án 8-12 Lê Duẩn, vốn 100 tỷ đồng. Gồm các cổ đông là Công ty Kinh doanh nhà góp 20%, Công ty Hoa Tháng Năm góp 30%, 4 công ty thuê đất góp 50% (mỗi công ty 12,5%). Người đại diện theo pháp luật là bà Lê Thị Thanh Thúy, Chủ tịch HĐQT.

Ngày 29/10/2010, 4 công ty thuê đất chuyển nhượng toàn bộ cổ phần tại Công ty Lavennue cho Công ty KIDO với giá trị 250 tỷ đồng. Trước đó 4 công ty này vay tiền của KIDO tổng cộng 50 tỷ để góp vốn thành lập Lavennue, sau khi trừ khoản vay thì mỗi công ty thu lợi 50 tỷ đồng.

Liên quan tới khu đất, tháng 12/2018, UBND TP.HCM đã có quyết định thu hồi khu đất gần 5.000m2 tại số 8-12 đường Lê Duẩn, quận 1.

Quyết định thu hồi nêu, vì đất được giao, cho thuê không đúng đối tượng theo kết luận của Thanh tra Chính phủ, đã được Phó Thủ tướng thường trực Trương Hòa Bình có ý kiến kết luận tại thông báo số 249 ngày 18/7/2018 của Văn phòng Chính phủ.

UBND TP cũng giao Trung tâm phát triển quỹ đất của TP tiếp nhận, quản lý chặt chẽ khu đất đã thu hồi, chuẩn bị đấu giá quyền sử dụng đất theo quy định pháp luật.

Công ty Lavenue bàn giao khu đất, giấy chứng nhận, giấy tờ pháp lý khác có liên quan đến quyền sử dụng đất cho Trung tâm phát triển quỹ đất quản lý theo quy định pháp luật.

Có tiền tỷ, có nên đổ tiền đầu tư đất nền ngoại tỉnh lúc này?

Tôi đang có số tiền nhàn rỗi khoảng 2 tỷ đồng định mua 1 mảnh đất nền ở ngoại tỉnh khi nào được giá thì bán. Nhưng tôi băn khoăn không biết có nên đầu tư đất nền thời điểm này và nếu đầu tư thì cần chú ý những gì nhà tân phú.

Tôi đang có số tiền nhàn rỗi khoảng 2 tỷ đồng. Theo dõi các kênh đầu tư, tôi thấy đầu tư vào bất động sản, nhất là phân khúc đất nền sẽ vẫn an toàn và hiệu quả nhà tân phú. Mặc dù thời gian gần đây, thị trường bất động sản cũng chịu ảnh hưởng của dịch bệnh nhưng giá vẫn không xuống nên tôi định dùng số tiền này để đầu tư đất nền ở ngoại tỉnh.

Vậy, thời điểm này đầu tư đất nền có nên không? Và nếu mảnh đất có giá trên 2 tỷ đồng thì tôi có nên vay thêm tiền ngân hàng để mua? Tôi cần chú ý những gì khi đầu tư vào đất nền? - một nhà đầu tư nêu câu hỏi nhà tân phú.

Trả lời câu hỏi này, ông Nguyễn Vũ Cao – Chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc Tập đoàn Vạn Khang Phát cho hay: Không phải cứ đầu tư vào phân khúc đất nền là có lợi nhuận, kể cả thị trường tốt nhưng đầu tư đất nền sai địa điểm, sai chủ đầu tư và sai về pháp lý… cũng vẫn có thể gây thiệt hại nhà tân phú.

Ông Cao cho rằng, điều quan trọng nhất khi đầu tư đất nền, nhà đầu tư cần chú ý đến hai yếu tố là vị trí và pháp lý. Giá thành đầu vào nhà đầu tư mua có hợp lý hay không, có cơ sở để tăng giá hay không cũng là điều cần phân tích chi tiết. Đất nền khu vực Hà Nội, TP.HCM vẫn là những thị trường có tiềm năng, còn đất nền ở các tỉnh thì tùy từng vị trí để đầu tư bởi nếu sai vị trí sẽ khó bán lại được.

“Giai đoạn này đầu tư đất nền thì không nên dùng đòn bẩy tài chính bởi trong ngắn hạn sẽ không tăng giá ngay mà sẽ phải mất thời gian từ 1-2 năm, hoặc có thể lâu hơn 5-10 năm. Nếu dùng đòn bảy tài chính thì khi không thanh khoản được ngay dễ có nguy cơ lãi suất ngân hàng “ăn” hết vào lợi nhuận. Điều này gây rủi ro cho nhà đầu tư nhà tân phú.

Vì thế, thời điểm này nếu có tiền mặt có thể chọn các kênh để đầu tư, trong đó bất động sản vẫn là kênh trú ẩn an toàn. Tuy nhiên, việc lựa chọn đất nào để đầu tư thì cần cân nhắc, nếu không am hiểu nên nhờ chuyên gia tư vấn chuyên nghiệp để có thêm thông tin tham khảo trước khi đưa ra quyết định”, ông Cao nói.

Ông Cao lưu ý, không phải đất nền khu vực nào cũng tăng giá. Nếu ai cũng nghĩ đầu tư vào đất nền là tăng giá là sai hay đầu tư chung cư là lỗ cũng sai. Nhà đầu tư cần phải đầu tư vào phân khúc bất động sản mang tính xu thế, vị trí sản phẩm và yếu tố cấu thành sản phẩm có gì đặc biệt hay không. Đồng thời phải nhìn thấy giá trị của mảnh đất đó đem lại cho người sử dụng những cái gì tạo ra được yếu tố tăng giá.

“Không nên đầu tư đất nền ở các tỉnh vào thời điểm hiện tại bởi trước đây đã có làn sóng đầu tư rất mạnh rồi, các nhà đầu tư đã dồn tiền vào rất nhiều, trong khi để bất động sản tăng giá phải có quá trình tích lũy. Thời gian qua, giá đất nền ở tỉnh đã tăng lên rất nhiều, do đó để tăng giá lên nữa cần có đủ yếu tố cơ sở.

Giá đất ở Hà Nội tại sao đắt? Vì phải có rất nhiều yếu tố tạo nên mức giá đắt chứ không phải tự nhiên nó đắt lên được. Nhưng hiện nay, giá đất nền ở các tỉnh đắt ngang với giá đất nền ở Hà Nội là điều phi lý. Vì thế nếu không cẩn thận thì có thể nhà đầu tư mua vào sẽ giống như đầu tư vào chứng khoán, giá lên đến đỉnh thì ai mua vào mức giá “đỉnh” đó sẽ phải trả giá.

Hơn nữa tính thanh khoản của đất nền ở tỉnh là không cao, nhu cầu mua đất nền ở các tỉnh để ở là ít, chủ yếu là nhu cầu mua đầu tư là nhiều. Vì thế, rủi ro khá lớn khi các nhà đầu tư mua xong thì phải bán, vậy bán cho ai? Khi người mua không có giá sẽ giảm”, ông Cao phân tích.

Tuy nhiên, theo ông Cao, không phải tỉnh nào cũng kém, vẫn có địa phương vẫn còn room để giá bất động sản tăng. Vì thế khi đầu tư cần quan tâm đến việc tỉnh đó phát triển ra sao, đang được hưởng lợi ích gì về sự tăng trưởng chung, mật độ dân số, GDP thế nào….?

Cùng với đó, để đầu tư an toàn, nhà đầu tư cần tìm hiểu kỹ các thông tin như khu đất đó như đã hoàn thành tiền sử dụng đất chưa, mặt bằng đã được giao chưa, hạ tầng đã được làm chưa, đã được các cơ quan cấp phép hay chưa…. Nhà đầu tư cần yêu cầu đơn vị môi giới bán hàng phải cung cấp đầy đủ trước khi đầu tư. Trước đây nhà đầu tư thường hay đầu tư theo tâm lý đám đông, cứ nghĩ mua vào là được, chỉ nghe theo những thông tin quảng cáo… thời gian qua nhà đầu tư mua bằng niềm tin nhiều hơn.

“Nhà đầu tư cũng cần quan tâm đến vị trí, tính thanh khoản của sản phẩm đó, khi mình mua và mình bán lại thì ai sẽ mua? Đây là điều thời gian qua ít nhà đầu tư quan tâm tới, hầu như chỉ nghe theo môi giới bán và mua ào ào. Cũng có nhiều nhà đầu tư đã phải trả giá khi chưa quan tâm đến năng lực thực hiện dự án của chủ đầu tư, nhà đầu tư quá dễ tin vào “miếng bánh vẽ” mà đối tác chưa có uy tín đưa ra”, ông Cao lưu ý thêm.

Đồng quan điểm, bà Nguyễn Thị Vân Khanh – Giám đốc cao cấp thị trường vốn JLL Việt Nam cũng lưu ý những người mua bất động sản vùng ven nên thận trọng tính thanh khoản của thị trường. Những dự án ở vùng ven có quy mô tương đối lớn lên đến hơn 100ha, nguồn cung tham gia thị trường rất nhiều.

Hơn nữa, đầu tư vào đất nền có thể thấy sẽ chỉ phù hợp với những nhà đầu tư trường vốn, đầu tư dài hạn, chứ không phải chỉ “lướt sóng” kiếm lời.

Condotel: Tiềm năng và lo lắng!

Ông Đinh Thế Hiển, chuyên gia tài chính cho rằng, để nhà đầu tư thứ cấp không bị bơ vơ khi chủ đầu tư không thực hiện được cam kết thì nhà nước cần có những quy định bảo vệ nhà đầu tư thứ cấp, mà cao nhất là cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu condotel nhà tân phú.

Vị chuyên gia này cho hay, BĐS nghỉ dưỡng, condotel có cả tiềm năng và lo lắng.

Tiềm năng là bởi du lịch Việt Nam sở hữu đường bờ biển dài với nhiều bãi biển đẹp. Du lịch Việt Nam ngày càng hấp dẫn với du khách nước ngoài và gần 100 triệu khách nội địa cũng đang ngày càng có nhu cầu về du lịch nghỉ dưỡng nhà tân phú.

Trước đây, du lịch Việt Nam không có nhiều cơ sở lưu trú chất lượng, hiện đại. Nhưng sau khi BĐS nghỉ dưỡng phát triển, sự vào cuộc của những doanh nghiệp lớn đã tạo nên những cơ sở lưu trú hiện đại, đẳng cấp tại nhiều địa điểm du lịch.

Cái lo lắng ở đây là, trên thế giới các chủ đầu tư BĐS nghỉ dưỡng làm ăn rất bài bản, nguồn tiền họ huy động được đầu tư vào dự án minh bạch nhà tân phú. Còn ở Việt Nam, nhiều chủ đầu tư phát triển các dự án rồi thuê các đơn vị quản lý nổi tiếng của thế giới vào quản lý. Dự án được bán cho nhiều nhà đầu tư thứ cấp. Tuy nhiên, quyền lực thật sự chỉ nằm trong tay của các chủ đầu tư.

Ông Hiển đặt câu hỏi, điều gì sẽ xảy ra khi các chủ đầu tư này không làm ăn đường dài, mang dự án thế chấp cho ngân hàng khi đó thì các công ty quản lý cũng phải rút lui, những người đầu tư thứ cấp không có quyền gì vì hiện nay pháp luật vẫn chưa quy định cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu condotel cho các nhà đầu tư thứ cấp nhà tân phú.

"Tôi nghĩ rằng, để nhà đầu tư thứ cấp không bị bơ vơ khi chủ đầu tư không thực hiện được cam kết thì nhà nước cần có những quy định bảo vệ nhà đầu tư thứ cấp, mà cao nhất là cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu condotel", vị chuyên gia này nhấn mạnh.

Ông Trần Khánh Quang, chuyên gia BĐS cho rằng, xu hướng phát triển condotel là tất yếu nhà tân phú. Du lịch phát triển mạnh, ai cũng muốn có căn hộ để nghỉ dưỡng cộng với cam kết lợi nhuận đã thúc đẩy phân khúc này phát triển.

Thế nhưng, có một thực tế, condotel giấy phép xây dựng khá dễ, chẳng hạn với một lô đất ở TP.HCM 4.000m2 chỉ xây được 200 căn hộ nhưng đối với condotel có thể được xây 600 căn. Nên khi một số chủ đầu tư lớn phát triển bền vững thì cũng có các chủ đầu tư lợi dụng điều này để phát triển condotel rầm rộ mà không cân đối được bài toán dòng tiền, dẫn đến không chi trả được lợi nhuận như cam kết.

Cũng theo ông Quang, thị trường condotel vắng bóng các doanh nghiệp du lịch với "data" khách hàng khổng lồ. Condotel đang kỳ vọng 2021 thị trường sẽ tốt nhưng không có gì là chắc chắn cả.

Lưu ý với NDT, ông Quang cho rằng, uy tín chủ đầu tư, nên mua condotel nào sẵn có để khai thác được ngay. Cùng với đó, lưu ý đến đơn vị vận hành, yếu tố này rất quan trọng.

"Khi đầu tư condotel nên nghĩ là đang đi du lịch ở khu vực này, có đông dân hay không, văn hóa địa phương ra sao, ai vận hành ở đây,… chứ không nên nhìn vào cam kết lợi nhuận và một bảng vẽ hoành tráng rất dễ mắc sai lầm", Vị chuyên ra này đưa lời khuyên.

Cùng quan điểm, ông Võ Huỳnh Tuấn Kiệt, Phó Giám đốc, Trưởng bộ phận tiếp thị dự án nhà ở CBRE chia sẻ, về condotel, cách đây 3 - 4 năm đây được coi là xu hướng ưa chuộng của các chủ đầu tư. Tuy nhiên, thời gian qua có nhiều chủ đầu tư không thực hiện được những cam kết đầu tư tạo nên tâm lý e sợ của các nhà đầu tư.

Các nhà đầu tư lo ngại về sự uy tín của chủ đầu tư, cam kết lợi nhuận như thế nào, vận hành ra sao? Tâm lý chùng xuống dẫn đến ảnh hưởng đến thị trường.

Do đó, theo ông Kiệt, các NĐT chọn đầu tư phân khúc condotel thời điểm này cần xem xét kỹ về tính khả thi, mức độ lấp đầy, năng lực khai thác condotel có hiệu quả không bên cạnh các yếu tố về năng lực chủ đầu tư.

Giới đầu tư địa ốc đang tính toán điều gì?

Khá nhiều NĐT “nhấp nhổm” khi dịch Covid-19 tái bùng phát trở lại lần 2. Trong đó, không ít NĐT phải tính toán lại dòng tiền của mình đối với danh mục đầu tư nhà tân phú.

Rõ ràng, dịch đã làm thay đổi "khẩu vị" đầu tư của giới đầu tư địa ốc cũng như thay đổi cách họ ứng phó với dòng tiền. Bên cạnh nhiều NĐT vẫn tìm kiếm cơ hội trong mùa dịch thì đa phần NĐT rơi vào trạng thái nghe ngóng hoặc chấp nhận "rút vốn nhanh" ở một số phân khúc, thậm chí chuyển dòng tiền vào kênh đầu tư khác để chờ đợi thị trường BĐS tốt lên. Phản ứng nhanh này theo ghi nhận, hầu hết rơi vào các NĐT mới tham gia thị trường, hoặc NĐT có kinh nghiệm tầm 3-5 năm trên thị trường địa ốc nhà tân phú. Họ sẽ tính toán dòng tiền linh hoạt khi khả năng chịu áp lực tài chính thấp hơn những NĐT gạo cội. Họ cũng chính là đối tượng mà khi thị trường tốt thường có xu hướng lướt sóng.

Có một thực tế đang diễn ra khá rõ nét trên thị trường BĐS hiện nay là, nhiều NĐT đang "co cụm" dòng tiền của mình và nghe ngóng thị trường thay vì mạnh bạo "xuống tiền" như trước đây. Đây chính là lý do khiến sức mua ở cả thị trường sơ cấp và thứ cấp đều chững lại ở thời điểm này. Ông Nguyễn Hoàng, Giám đốc R&D DKRA Vietnam cho hay, có một điểm dễ nhận thấy là tâm lý thận trọng vốn đã phát sinh từ sau đợt dịch lần 1 (tháng 3 – 4) thì lần này gia tăng cao hơn và đang là điểm nổi bật của thị trường trong các tháng vừa qua nhà tân phú.

Trong đó, đa số NĐT có tâm lý nghe ngóng, chờ đợi xem thị trường diễn biến thế nào. Một số NĐT khác chưa giải phóng được hàng; một số thì do áp lực tài chính để tiếp tục thực hiện hợp đồng với CĐT nên phải giảm nhu cầu, giảm lời hoặc cắt lỗ nên rao bán hạ giá.

Như vậy, trên thị trường đang xuất hiện tâm lý chờ giảm giá khá rõ nét. Nhiều người có tiền vẫn "ngóng" diễn biến của thị trường để quyết định vào hay không. Động thái chờ giảm giá đã xuất hiện ở đợt dịch lần 1 lại càng thể hiện rõ nét ở đợt 2 nhà tân phú. Một số chuyên gia trong ngành nhận định, có thể đến cuối năm sẽ có làn sóng NĐT đi "gom hàng" khi thị trường xuất hiện nhiều cơ hội mua được giá mềm từ những NĐT yếu thế khác trên thị trường. Dĩ nhiên, việc giảm giá trên diện rộng sẽ khó xuất hiện vì có thể đến quý 3/2021, thị trường BĐS sẽ phục hồi với hi vọng có vắc-xin điều trị virus.

Bà Nguyễn Thị Thanh Hương, CEO Đại Phúc Land cho hay, hiện tại NĐT đang cân nhắc kỹ với dòng tiền. Đó đang là tâm lý bao trùm diễn ra trên thị trường BĐS hiện nay nhà tân phú.

Trong đó, khách hàng nguồn tài chính không đủ sẽ cân nhắc kỹ hơn về phương án vay ngân hàng vì e ngại về dòng tiền. Tuy nhiên hiện nay các CĐT đều chủ động đưa ra giải pháp thanh toán linh hoạt, theo đó khách hàng chỉ cần thanh toán trước 20-30% giá trị sản phẩm cho đến khi nhận nhà trong vòng 24-36 tháng sau đó.

BĐS cho thuê đang gặp khó khăn, giá cho thuê giảm mạnh và nhu cầu thuê thấp do ảnh hưởng dịch bệnh. Tuy nhiên đây chỉ là khó khăn ngắn hạn, cần thời gian hồi phục sau khi dịch bệnh được kiểm soát.

Trong giai đoạn này không chỉ các nước mà tại Việt Nam cũng đã xác định sống chung với dịch bệnh trong khoảng 6-12 tháng sắp tới. Và cần thời gian hồi phục từng bước từ 12-24 sau đó khi dịch bệnh được kiểm soát nếu lộ trình áp dụng vaccine đại trà thuận lợi.

Theo đó, bà Hương cho rằng, ưu tiên số một vẫn phải có khoản tài chính dự phòng đảm bảo chi phí cho sinh hoạt gia đình hoặc duy trì hoạt động doanh nghiệp trong khoảng 6-12 tháng sắp tới khi chúng ta xác định vẫn tiếp tục sống chung với dịch bệnh.

Theo vị CEO này, tùy theo khẩu vị của NĐT, nguồn tài chính, mức độ kỳ vọng lợi nhuận mà có thể lựa chọn các hình thức đầu tư khác nhau như vàng, chứng khoán hay BĐS... Đối với kênh đầu tư BĐS cần có sự chọn lọc kỹ về sản phẩm và nên hướng đến mục tiêu đầu tư trong dài hạn. Giai đoạn hiện nay khách hàng được hưởng nhiều lợi thế khi giá không tăng nhiều, chính sách thanh toán linh hoạt cùng nhiều ưu đãi hấp dẫn khác.

"BĐS vẫn là kênh đầu tư hấp dẫn trong dài hạn được khách hàng lựa chọn. Khách hàng có tiền mặt vẫn chọn BĐS là kênh tích lũy tài sản an toàn. Họ sẽ lựa chọn sản phẩm tốt, thanh khoản cao và giá trị thực bao gồm yếu tố thương hiệu CĐT, pháp lý dự án, cam kết đầu tư phát triển dự án bao gồm cả hạ tầng kỹ thuật và tiện ích phục vụ nhu cầu an cư", bà Hương nhấn mạnh.

Nên đầu tư phân khúc bất động sản nào sau dịch COVID-19?

Với những triển vọng ở chu kỳ mới của thị trường bất động sản, các chuyên gia cho rằng bất động sản nghỉ dưỡng sẽ cạnh tranh và thu hút tầm cỡ thế giới nhà tân phú.

Theo ông Nguyễn Văn Đính - Phó Tổng thư ký Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, có một thực tế thị trường bất động sản trong suốt nhiều năm qua chưa có cuộc khủng hoảng nào mà bất động sản giảm giá. Ngược lại, bất động sản tăng đều, bình quân từ 5-7% nhà tân phú.

Thị trường bất động sản Việt Nam đã trải qua 10 năm thăng trầm với nhiều khó khăn và cũng không ít thành tựu, từ giai đoạn đóng băng năm 2012-2013 đến phục hồi và thăng hoa trong giai đoạn 2017-2019 và chững lại trong 2019 - 2020 với những ảnh hưởng khó lường từ Covid-19 nhà tân phú.

Cùng lúc đó, thị trường cũng chứng kiến những điểm sáng tích cực đến từ nỗ lực thúc đẩy đầu tư công, các chính sách tháo gỡ pháp lý, tình hình kiểm soát dịch tích cực, và trên hết là nguồn cầu dồi dào đến từ một trong những thị trường được đánh giá là tiềm năng nhất trong khu vực.

Trong các giai đoạn trước, giá bất động sản có thể tăng giảm đan xen trong ngắn hạn nhưng về dài hạn luôn tăng mạnh theo thời gian, đặc biệt tại các mốc "lập đỉnh" như 1994, 2001, 2008, 2014 nhà tân phú.

Theo đánh giá của các chuyên gia, chu kỳ mới của thị trường 2021- 2030 sẽ không nằm ngoài xu hướng này.

Đặc biệt, ông Nguyễn Văn Đính cho biết trong bối cảnh hiện nay, đối với các nhà đầu tư có ít tiền nên đầu tư vào ngân hàng, còn đối với các nhà đầu tư có tiềm lực ổn định thì bất động sản vẫn là kênh đầu tư có dư địa và tiềm năng sinh lời lớn nhất.

Theo ông Đính, giá bất động sản ở Việt Nam nhìn chung vẫn ở mức rất thấp. Bất động sản ở khu vực mới phát triển và phát triển tốt thì phân khúc đất nền là phân khúc nhà đầu tư có thể xem xét đầu tư. Còn với tầm nhìn dài hạn, ông Đính cho rằng bất động sản nghỉ dưỡng vẫn là phân khúc có lợi thế, dư địa lớn nhất nhà tân phú.

" Trong 5 – 10 năm nữa, du lịch Việt Nam sẽ trở nên cạnh tranh và thu hút tầm cỡ thế giới. Trên thực tế, chúng tôi ghi nhận bất động sản nghỉ dưỡng ở thời điểm hiện tại bị ảnh hưởng lớn bởi Covid-19 nhưng vẫn nhận được quan tâm rất lớn của các nhà đầu tư" - Phó Tổng thư ký Hiệp hội BĐS Việt Nam nhận định.

Chuyên gia kinh tế TS. Cấn Văn Lực

Đồng quan điểm, Chuyên gia kinh tế TS. Cấn Văn Lực cũng cho rằng bất động sản du lịch vẫn luôn có những dư địa tăng giá dành cho các nhà đầu tư tính đường dài nhà tân phú. Tuy nhiên, khi lựa chọn đầu tư ở thời điểm này, ông Lực cho rằng nhà đầu tư cần xem xét đầu tư phù hợp với "khẩu vị" rủi ro của mình, đồng thời cần tuân thủ 4 nguyên tắc đó là:

Nguyên tắc 1: Đầu tư nhìn theo hướng trung và dài hạn; lướt sóng hay đầu cơ ở thời điểm này là rất khó.

Nguyên tắc 2: Không theo phong trào.

Nguyên tắc 3: Không dùng đòn bẩy tài chính quá nhiều.

Nguyên tắc 4: Đa dạng hóa kênh đầu tư.

Ngoài ra, ông Lực cũng dự báo, trong và sau đại dịch Covid-19, hành vi của các nhà đầu tư đã và đang thay đổi rất lớn, do vậy cấu trúc thị trường bất động sản cũng sẽ thay đổi rất nhiều để thích nghi.

Biệt thự đảo – xu hướng mới trên thị trường bất động sản siêu sang

Đâu là điểm chung giữa nữ hoàng talkshow Oprah Winfrey, người đàn bà đẹp Julia Robert, tài tử Jack Nicholson, ngôi sao quần vợt Boris Becker hay ông trùm bất động sản Lý Gia Thành nhà tân phú.

Ngoài tài năng thiên bẩm, sự giàu có và mức độ nổi tiếng cùng bộ sưu tập những món tài sản xa xỉ như du thuyền, đồng hồ, xe sang... đó còn là sở thích tận hưởng một không gian sống an yên, biệt lập giữa những hòn đảo thiên đường nhà tân phú.

Kỷ nguyên công xã nhà giàu trên những hòn đảo biệt lập

Một thế kỷ trước, Carl Fisher – nhà buôn xe hơi kiêm nhà phát triển bất động sản có ảnh hưởng nhất của vùng nam Florida (Mỹ) – đã mua lại hòn đảo hoang sơ với những rặng dừa và rừng ngập mặn nằm trong Vịnh Biscayne ngoài khơi bờ biển phía nam Miami Beach như một món tài sản phục vụ mục đích đầu tư. Sau nhiều lần đổi chủ, hòn đảo mang tên Fisher vốn từng là tài sản của một gia tộc giàu có đã trở thành chốn đi về của giới thượng lưu, mở ra kỷ nguyên của những biệt quyền nhà tân phú. Mỗi căn hộ tại đây trị giá 2-40 triệu USD, cùng với đó là quần thể các khách sạn, nhà hàng, hai bến du thuyền đủ chỗ cho 100 chiếc du thuyền hạng sang neo đậu, sân golf 9 lỗ cùng 17 sân quần vợt…

Hòn đảo hình giọt nước cách biệt với đất liền - nơi du thuyền là phương tiện giao thông duy nhất để cư dân di chuyển. Những tòa nhà sang trọng nằm dọc bãi biển trong xanh, những chiếc du thuyền triệu đô neo đậu, những chiếc golf cart thong thả di chuyển dưới hàng dừa xanh mướt, phóng khoáng… là không gian sống của cộng đồng cư dân thượng lưu tinh tuyển. Đây là nơi quy tụ giới siêu giàu, từ các ngôi sao Hollywood, thể thao, cho đến giới luật sư tên tuổi, chuyên gia ngân hàng, hay các ông trùm tài chính nhà tân phú. Trong số đó có Oprah Winfrey, hoa hậu quần vợt Caroline Wozniacki, minh tinh Demi Moore, tài tử Bruce Willis, luật sư danh tiếng Jim Ferraro, tỷ phú bất động sản gốc Trung Á Aras Agalarov…

Sở hữu bất động sản trên đảo luôn có sức hút đặc biệt với giới siêu giàu

Những hòn đảo nổi tiếng khác như Hawaii (Mỹ), Musha Cay và Lyford Cay (Bahamas), hay Turks & Caicos (Anh) với những bờ cát mịn màng, lấp lánh như pha lê cũng thu hút nhiều ngôi sao và tỷ phú hàng đầu thế giới, như Julia Robert, ông chủ Facebook Mark Zuckerberg, diễn viên Steve Martin, ảo thuật gia David Copperfield, nhà thiết kế thời trang Donna Karan, ông trùm truyền thông, nhà tỷ phú, cựu thủ tướng Italy Silvio Berlusconi nhà tân phú.

Tại châu Á, đó là những hòn đảo cách biệt với đất liền như Deep Water Bay (Hồng Kông), Sentosa Island (Singapore), Green City (Trung Quốc)… nơi tọa lạc những căn nhà trị giá hàng chục triệu USD của tầng lớp siêu giàu Châu Á.

Nhà trên đảo – biệt quyền sống của giới siêu giàu Việt Nam

Không nằm ngoài xu thế chung của các tỷ phú thế giới trong việc lựa chọn không gian sống, vài năm trở lại đây, giới tỷ phú trong nước cũng hướng đến việc chọn sống ở những hòn đảo hoàn toàn biệt lập, nơi có hệ sinh thái trù phú và thiên nhiên trong lành. Nhất là khi số lượng người siêu giàu Việt Nam tăng trưởng đến 64%, đứng thứ hai trên toàn khu vực Châu Á (theo báo cáo toàn cầu về sự giàu có của hãng tư vấn Knight Frank vừa công bố tháng 03/2020 vừa qua), thì việc sở hữu nhà trên đảo là đích đến nằm trong tầm tay của các cá nhân thành đạt nhà tân phú.

Các chuyên gia kinh tế phân tích, lối sống thuận theo tự nhiên, trở về với nguyên bản đã khiến những cá nhân siêu giàu sẵn sàng bỏ ra hàng triệu USD để sở hữu một căn nhà trên những hòn đảo tự nhiên. Đối với họ, sức khỏe và sự cân bằng thân-tâm-trí là tài sản lớn nhất. Theo đó, biệt thự trên đảo đã trở thành từ khoá dẫn dắt thị trường bất động sản siêu sang, với những đặc quyền riêng, đã và đang trở thành hình mẫu cho giới thượng lưu Việt - những người không chỉ giàu có, thành đạt về tài chính, mà còn am tường kiến trúc, nghệ thuật và phong cách sống.

Sống trên đảo là biệt quyền dành riêng cho giới siêu giàu Việt Nam

Trong xu hướng này, các nhà kiến tạo lớn tại Việt Nam cũng đã chuẩn bị đầy đủ cho công cuộc gia nhập cuộc chơi toàn cầu với mô hình bất động sản đảo. Sở hữu lợi thế sông nước, kênh rạch tự nhiên cùng thảm thực vật phong phú, mang đến nguồn sinh khí và tràn đầy năng lượng, đảo Nhơn Phước trên sông Đồng Nai thuộc phía Đông thành phố Hồ Chí Minh đã được lựa chọn để phát triển không gian sống dành riêng cho giới siêu giàu với những biệt quyền chưa từng có từ trước tới nay.

Nếu như hòn đảo Fisher (Florida) là "một trong số ít các hòn đảo nơi người ta có thể tách biệt khỏi thế giới mà vẫn gần gũi với nền văn minh" như mô tả của tờ The New York Times, rất có thể lớp cư dân thượng lưu Việt sẽ có cơ hội trở thành chủ nhân của những không gian đặc quyền không-dành-cho-số-đông này.